Stichting Laka

Publicatie Laka-bibliotheek:
Kerntechniek in Nederland 1945 - 1974 (1998)

AuteurLagaaij, Verbong
Datum1998
Classificatie1.01.0.00/39 (ALGEMEEN)
Voorkant

Uit de publicatie:

Voorwoord
Wer die Vergangenheit nicht kennt,
wird die Zukun/t nicht in den Grif! bekommen.
GoloMann

Enige tijd geleden heeft de Stichting Historie der Techniek na uitgave van de Geschiedenis van de
Techniek in Nederland in de negentiende eeuw het initiatief genomen ook de geschiedenis van de
techniek in de twintigste eeuw te onderzoeken en te publiceren. Een deel daarvan wordt
ingenomen door de geschiedenis van de kerntechniek, ingebed in de geschiedenis van de
energietechniek. Dit initiatief van de Stichting Historie der Techniek was aanleiding voor de
Afdeling Kerntechniek van het KIVI fondsen te werven om de historici in staat te stellen de
geschiedenis van de kerntechniek in een ruimere opzet te onderzoeken en te publiceren. Het
resultaat van deze inspanningen ligt nu voor u.

De ontwikkeling van de kerntechniek in Nederland was een grote uitdaging. De geschiedenis
van die kerntechniek is daarom boeiend in zowel technisch en als maatschappelijke zin.
Technisch omdat de creatieve inspanningen van wetenschappers en ingenieurs producten hebben
voortgebracht die Nederland toen een erkende plaats in de kernenergieontwikkding hebben
opgeleverd en die ook in de niet nucleaire technologie met succes zijn toegepast, en
maatschappelijk omdat er waarschijnlijk geen technologie bestaat waarover de meningen zo
uiteenlopend en zo hartgrondig gewijzigd zijn als de meningen over het gebruik van uranium voor
vreedzame toepassingen. Van euforische oplossing voor alle energieproblemen tot en met een
breed gedragen ontkenning van het ontegenzeglijke nut van kerntechniek. Nederland heeft
hierin technisch en maatschappelijk meegesproken.
Reden waarom het goed is dit belangrijke naoorlogse proces in kaart te brengen.

Kerntechniek was in de vijftiger en zestiger jaren een wezenlijk onderdeel van het technologiebeleid
in Nederland. Niet alleen als bron voor de snel groeiende behoefte aan elektriciteit maar ook
als onderdeel van industriebeleid. Nederland had op een aantal aspecten van de toepassing een
voorsprong op andere Europese landen. Zo beschikte Nederland dankzij een alerte Leidse
hoogleraar reeds voor de oorlog over een flinke hoeveelheid uranium en die hoeveelheid bleek
van cruciaal belang voor de samenwerking met de Noren, een samenwerking die leidend was in het
naoorlogse, zich herstellende Europa. Het lijkt nu alsof er van al die hoogdravende industrieplannen
met uitzondering van de uraniumverrijking weinig terecht is gekomen. Dat is ook zo. Niet
alleen een stagnerende bedrijfstak maar vooral verzuiling en hokjesgeest hebben een belangrijke
rol voor Nederland op het gebied van de kerntechniek, en helaas ook op andere technologiegebieden,
verhinderd. Deze constatering, een logische conclusie uit de geschiedschrijving van
de geschiedenis van kerntechniek, moge ons niet weerhouden van de vaststelling dat Nederland
nog steeds een uitstekend renommee heeft op het gebied van de vreedzame toepassing van de 
kerntechniek.

Het Nederlandse niveau van veiligheid, de bedrijfsvoering van de centrales, het omgaan
met proliferatie of de nucleair medische toepassingen staan in de wereld in hoog aanzien.
Iets om trots op te zijn. Het onderzoek van de geschiedenis van de kerntechniek
is onder auspiciën van de Stichting Historie der Techniek uitgevoerd door Alexander
Lagaaij en Geert Verboog die ook de teksten hebben samengesteld. Geert Verbong heeft
tevens de eindredactie verzorgd. Naast de onderzoekers en de schrijvers hebben vele anderen
bijgedragen aan de totstandkoming van dit boek.

Deze publicatie is alleen op papier bij Laka beschikbaar, niet als pdf.
Publicaties zijn te leen of informeer of we een kopie kunnen maken. Soms, als we tijd hebben, lukt dat tegen kostprijs van de kopieën.